Ölkəm.az




Ölkəm.az » Xəbərlər» Xəbər

Eldar Namazovdan Qarabagla bagli ilginc aciqlamalar

10 views26/11/2016

09:04

– xeber –
“Azərbaycan Naminə” İctimai Forumunun (ANİF) prezidenti, politoloq Eldar Namazov “Yeni Müsavat”a Qarabağla bağlı maraqlı açıqlamalar verib.
Axar.az sözügedən müsahibəni təqdim edir:
– Eldar bəy, Rusiya XİN başçısı Sergey Lavrovun Ankara səfərində Cənubi Qafqazla bağlı müzakirələr aparılacaq. Son günlərdə Türkiyə rəhbərliyinin Qarabağla bağlı açıq mövqeyini də xatırlasaq, bu iki dövlətin yaxınlaşması Azərbaycana nə vəd edir?
– Sözsüz ki, Rusiya ilə Türkiyənin yaxınlaşması Qarabağ probleminin həllində müsbət rol oynaya bilər və danışıqlarda Azərbaycanın mövqeyini möhkəmləndirir. Sürix protokollarına görə, Ermənistanla Türkiyə arasında sərhədlər açılmalı idi, bu işə, el dilində desək, ağsaqqallıq edən Minsk Qrupu idi. Ancaq Sürix protokollarının aqibəti bəllidir, Türkiyə şərt qoydu ki, Azərbaycan əraziləri işğaldan azad olunmayınca protokollar reallaşa bilməz. Yəni Ankaranın Qarabağ məsələsində tutduğu mövqe də, Türkiyə-Azərbaycan qardaşlıq münasibətləri də bəllidir.
– Türkiyə məlum, bəs, Rusiyanın bizə gerçək münasibəti bəllidirmi?
– Rusiya ilə bəlli olan odur ki, Moskva həm Türkiyə, həm Azərbaycanla sıx əməkdaşlıq qurmaqda çox maraqlıdır.
– Amma eyni zamanda Kreml Türkiyə ilə sərhəddə işğalçı Ermənistanla birgə qoşun yaradır, “İsgəndər”lər yerləşdirir. Özü də bu, təkcə Azərbaycana təhlükə deyil…
– Həqiqətən də bu, çoxları üçün müəmma olaraq qalır. Ancaq maraqlıdır ki, Türkiyə bunu nədənsə çox soyuqqanlı qarşılayır. Kalininqradda həmin “İsgəndər” raketləri yerləşdiriləndə bununla bağlı NATO, Amerikanın bəyanatı oldu, Avropa ölkələrinin hökumətləri müəyyən iclaslar keçirdilər. Həmin bölgədə yerləşən NATO üzvləri müdafiə potensialını gücləndirmək üçün addımlar atmağa başladı. Ancaq nədənsə Ermənistanda “İsgəndər” raketlərinin yerləşdirilməsinin əks-sədası olmadı və Türkiyə indi Lavrovu gözləyir. Həmçinin illər boyu Türkiyə və Azərbaycan əleyhinə çıxışlar edən Jirinovski indi Türkiyədə türk dilində şeirlər oxuyur.
Aprel döyüşlərindən sonra proseslərdə kifayət qədər gözəçarpan dəyişikliklər baş verir. Bu da təbiidir. Çünki 1994-cü ildən bəri ilk dəfə hamıya məlum oldu ki, Azərbaycan ordusu Qarabağ probleminin həllinə qadirdir, yetər ki, siyasi qərar verilsin. Əslinə qalsa, Ermənistan və Rusiya tərəfindən atılan son addımlar da bunu sübut edir. “İsgəndər” raketlərinin orada yerləşdirilməsi, birgə qoşun hissələrinin yaradılması ermənilərin acı etirafıdır ki, onlar öz gücləri ilə Azərbaycan ordusu ilə bacarmazlar. Ona görə də açıq-aşkar Rusiyanın arxasında gizlənmək və Rusiyanı qabağa vermək siyasəti yürüdürlər.
Minsk Qrupu həmsədrlərinin son səfərində açıqlanan birgə bəyanatda çox maraqlı məqam var idi. Son 20 ildə verilən birgə bəyanatlara diqqət yetirsək, gərərik ki, orada qırmızı xətlə həmişə vurğulanır ki, həmsədrlər vahid mövqedən çıxış ediblər. Ancaq sonuncu səfərdən sonra həmsədrlərin birgə bəyanatında qeyd olunmuşdu ki, gələcək addımlarla bağlı hər həmsədr öz mövqeyini ifadə etdi. Diplomatik dildə bu, faktiki olaraq etirafdır ki, artıq həmsədrlərin yanaşmasında ciddi fərqlər var və onlar vahid mövqedən çıxış etmir.
– Mövqelərin haçalanması daha çox Azərbaycanın ziyanına işləyir, yoxsa faydasına?
– Birincisi, gəlin, bunu dəqiqləşdirək ki, bu, nəyə işarədir, hansı məsələlərdə bunların fikirləri haçalanıb? Məncə, Minsk Qrupu yaradılandan bəri həmsədrlərin arasında prinsipial məsələlərdə fikir ayrılığı mövcud idi. Deyək ki, sülh prosesi başladığı halda sülhməramlı qüvvələr gəlməlidir, bəs, o qüvvələr hansı ölkəni təmsil edəcək? Aydındır ki, Suriyada ABŞ-la kəllə-kəlləyə gələn Rusiya öz sərhədində, Cənubu Qafqazda NATO qoşunlarının “sülhməramlı” statusunda yerləşdirilməsinin əleyhinə olacaq. Məncə, indi artıq Qarabağla bağlı masada müəyyən planlar var, onlar reallaşa bilər və o reallaşma ehtimalı yüksək olduğundan, fikirlər artıq toqquşur.
– Eldar bəy, prezident qeyd etdi ki, Azərbaycana təzyiqlər var. Bu, o demək deyilmi ki, proseslər heç də bizim xeyrimizə getmir?
– Bu haqda Azərbaycan prezidenti ilk dəfə bu yaxınlarda dedi. Mən də dəfələrlə bildirmişəm ki, Madrid prinsiplərinin içində Dağlıq Qarabağı Azərbaycandan ayırmağın mexanizmi göstərilib, o da statusla bağlı referendum keçirilməsidir. Əgər bu fikir orda varsa, deməli, hansısa qüvvələr Azərbaycanı Dağlıq Qarabağdan imtinaya vadar etməyə çalışır. Güman edirəm ki, prezidentin verdiyi işarə aprel döyüşlərindən əvvələ aid idi. Razıyam ki, Azərbaycana belə bir təzyiqlər olub. O təzyiqlərin nəticəsidir ki, Madrid sənədində referendum məsələsi əksini tapıb.
– Açığı, sizin indiki vəziyyətlə bağlı nikbinliyiniz təəccüb doğurur…
– Qarabağ problemi yaranandan bəri həmişə hadisələrin inkişafının üç modeli olub: sülh, müharibə və vəziyyətin dondurulması. 1994-cü bəri vəziyyətin dondurulması əsas amilə çevrilmişdi. Hətta mən bu haqda proqnozlar verəndə demişdim ki, şəxsən mənim aləmimdə 80 faiz vəziyyətin dondurulması, 10 faiz müharibə, 10 faiz isə sülh təşkil edirdi. Aprel döyüşlərindən sonra isə hamı başa düşdü ki, status-kvo dəyişməlidir. Artıq vəziyyətin dondurulmasını 20 faiz təşkil edir, sülh və müharibə etimalı isə 80 faizdir. Yəni biz həm müharibəyə, həm də sülhə yaxınıq. İndi də gedən proseslərdə müxtəlif bəyanatları, o cümlədən Türkiyənin XİN başçısı cənab Çavuşoğlunun 5 rayonun azad olunması ilə bağlı açıqlamasını və digər informasiyaları nəzərə alaraq, hesab edirəm ki, indi real olaraq danışıqlar prosesində biz ya müharibə, ya da mərhələli plan üzrə sülh prosesi arasında qalmışıq. Çavuşoğlu dediyi planın meydana gəlməsi məhz aprel döyüşlərinin nəticəsidir. Rusiya da başa düşür ki, münaqişəni dondurulmuş qeyri-mümkündür. Dəfələrlə qeyd olunub ki, Dağlıq Qarabağ probleminin həlli Rusiyanın maraqlarına uyğun deyil. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, mərhələli plan o demək deyil ki, konflikt öz həllini tapır. Burada Dağlıq Qarabağın statusu, işğal olunmuş rayonlar və qaçqınların yurd-yuvalarına qayıtması məsələsi var. Mərhələli plan həyata keçəndə də konflikt tam şəkildə öz həllini tapmır. Status məsələsi yenə də mübahisəli qalır. Dağlıq Qarabağa müvəqqəti status verilir. Yəni mərhələli planın həyata keçməsi Rusiyanın maraqlarına tam zidd deyil. Kreml mərhələli plana dəstək verməklə – əgər verəcəksə – konflikti bir səviyyədən o biri səviyyəyə keçirir. Ancaq eyni zamanda Rusiya burada öz maraqlarını güdür – mərhələli planı həyata keçirməklə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə daxil olan problemlərin 50 faizini həll etməklə. Çünki status gələcəyə qalacaq.
– Bəs, əvəzində Moskva Bakıdan nə qazanacaq?
– Hesab edirəm ki, indiki dövrdə Qarabağla bağlı aparılan siyasət düzgün qurulub. Bir tərəfdən Rusiyaya şirnikləndirici təkliflər verilir, eyni zamanda ona müəyyən təzyiqlər olur. Təzyiq onunla bağlıdır ki, Azərbaycan ordusu genişmiqyaslı əməliyyatlara başlasa, bu, Rusiyanın maraqlarına böyük zərbə olacaq. Birincisi, Rusiya buna etiraz edə bilməz. Çünki müharibə Ermənistan ərazisində yox, işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərində gedəcək. BMT TŞ-nin 4 qətnaməsi var və KTMT-ni də bu işə cəlb etmək mümkün olmayacaq.
Üstəlik, Qazaxıstan və Belarus kimi ölkələr açıq deyirlər ki, erməni əsgəri orada nə gəzir? Nəticədə ya Azərbaycan Rusiyanın özəl müttəfiqini əzəcək, torpaqlarını hərb yolu ilə azad edəcək, bu, Rusiyanın imicinə də böyük bir zərbə olacaq, ya da Rusiya Azərbaycanla bütün münasibətlərini pozub Ermənistanın tərəfində çıxış etməyə məcbur olacaq. Bu isə Rusiya-Türkiyə münasibətlərini də sıfıra endirəcək, Azərbaycanla da düşmən mövqeyində olacaq. Bunların hamısı Rusiyanın maraqlarına ziddir. Ona görə də böyük müharibənin qarşısını almaq Rusiyanın maraqlarına uyğundur. Azərbaycanın “mən müharibəyə, torpaqları azad etməyə hazıram” deməsi və bunu apreldə də sübut etməsi Rusiyaya təzyiqdir. Yəni “sən erməniləri mərhələli plana razı salmasan, biz hərbi yolla torpaqları azad edəcəyik”.
Rusiya mərhələli plana razılıq versə, Azərbaycan şimal qonşusu ilə əməkdaşlığı daha da gücləndirə bilər.
Bu yaxınlarda Azərbaycan prezidenti Kiselyova müsahibəsində açıq dedi ki, biz Avrasiya İqtisadi Birliyinə daxil ola bilərik, əgər bunun üçün bizə motivasiya olarsa… Bu, açıq-aydın bir işarə idi ki, torpaqlar azad olunsa, Bakı həmin ittifaqa daxil ola bilər. Düzdür, Rusiyanı ən çox maraqlandıran KTMT-dir. Ancaq Azərbaycan rəsmiləri bəyan edib ki, Azərbaycan Qoşulmayanlar Hərəkatının üzvüdür və qurumun növbəti toplantısı da Bakıda keçiriləcək.
Ola bilsin ki, pərdə arxasında gedən danışıqlarda Rusiya götür-qoy edir ki, Azərbaycanın Avrasiya İqtisadi Blokuna daxil olması və Rusiya qüvvələrinin Qarabağda yerləşməsi onu qane edən məsələdir. Ona görə də torpaqların azad edilməsi ilə bağlı Ermənistana təzyiq etmək və mərhələli planı həyata keçirməklə bağlı prosesin aparılması mümkündür. “İsgəndər”lərin bölgədə yerləşdirilməsi və Rusiya-Ermənistan birgə qoşun hissələrinin yaradılmasını iki cür yozmaq olar: birincisi, bu, birmənalı, həm Azərbaycana, həm də Türkiyəyə meydan oxunması deməkdir. Ancaq çox maraqlıdır ki, hər iki ölkə rəsmiləri buna çox soyuqqanlı yanaşır. Eyni zamanda Rusiya ilə olan əməkdaşlıq son vaxtlar daha da güclənir. Lavrovun Türkiyəyə səfəri hazırlanır, Azərbaycan rəsmiləri də Rusiya ilə bağlı çox isti bəyanatlar verirlər. Rəsmilərdən biri isə dedi ki, Putin verdiyi vədlərin hamısına əməl edir.
“İsgəndər” raketlərinin yerləşdirlməsinin və birgə hərbi birləşmələrin yaradılmasının ikinci yozumu bu ola bilər ki, erməni tərəfi mərhələli həll planına “yox” deyəndə iki səbəb göstərirdilər. Birincisi, onlar deyirdilər, Dağlıq Qarabağla bağlı status həll olunmalıdır. Artıq bu tələb bir az yumşalıb. Çünki hamı başa düşür ki, Azərbaycan heç vaxt Dağlıq Qarabağın müstəqilliyinə razı olmaz və əgər tələblər davam etsə, Azərbaycan məsələni müharibə yolu ilə həll etməyə məcbur olacaq. Ermənilərin irəli sürdüyü ikinci arqument ondan ibarətdir ki, 7 rayon azad olunandan sonra hərbi üstünlük tam Azərbaycanın tərəfinə keçəcək. Yəni bu, bir təhlükəsizlik sistemi idi, o dağılacaq, Azərbaycan ordusu üçün gələcəkdə artıq Dağlıq Qarabağın özünü qaytarmaq daha asan olacaq.
Ona görə ermənilər bunu daim ifadə edirlər ki, bizim bütün təhlükəsizlik sistemimiz darmadağın olacaq. Güman edirəm ki, “İsgəndər” raketlərinin yerləşdirlməsinin və birgə hərbi birləşmələrin yaradılması il bağlı məsələlər mərhələli plana razı salmaq üçün Ermənistana verilən təhlükəsizlik qarantiyasıdır. Yəni “qorxmayın, torpaqları azad edin, əgər torpaqlar azad olunsa, Azərbaycan sizin üstünüzə gəlməyəcək, ona görə ki, Rusiya burada qarant durur”. Bu yozumların hansı özünü doğruldacaq, bu, yaxın aylarda bəlli olacaq. Ancaq mən bu prosesləri təkcə mətbuatdan izləmirəm, həm də müxtəlif diplomatik görüşlərdə də müzakirə edirəm. Mənə elə gəlir ki, hələlik son qərar verilməyib. Pərdə arxasında mərhələli planın əvəzində hansı geopolitik uduşları kim əldə edəcək, onun üzərində indi müzakirələr gedir. O cümlədən Minsk Qrupu üzvlərinin son bəyanatındakı fikir ayrılıqlarının işarəsi onunla bağlıdır ki, burada bir geopolitik oyunçu – Rusiya ciddi irəliləyiş əldə edə bilər, ancaq həmin proses başlasa, ABŞ və Fransa seyrçi mövqedə “fəxri qonaqlar” statusundan başqa status əldə etməyəcəklər. Ancaq bu, bizim problemimiz deyil. Bizim marağımız ilk növbədə torpaqlarımızın azad olunmasıdır. Hər bir dövlət, o cümlədən ABŞ və Fransa da bu məsələdə gərək ədalətli mövqe tutsunlar, həll prosesinə mane olmasınlar. Hər halda mən güman edirəm ki, son qərarlar yaxın aylarda veriləcək.

axar.az



Şərh yazılmayıb.

Şərh yaz.




           
MARAQLI
Maraqlı
BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 0,59 değer kazanarak sürekli müzayede işlemlerine verilen araya 77.242,79 puan ile girmişti.Sürekli müzayede işlemlerinin tekrar başlamasının ardından yükseliş eğilimini sürdüren endeks, şu dakikalarda yüzde 0,66 artışla 77.300 seviyelerinde bulunuyor. Analistler, öğleden sonra ABD'de başta fabrika ve dayanıklı mal siparişleri olmak üzere açıklanacak verilerin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç, 76.000 seviyesinin destek konumunda olduğunu kaydediyor.Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek bugün güne 1,237.65 dolardan işlem görerek başladı. Kapalıçarşı altın fiyatlarına göre çeyrek altın fiyatı bugün 192 lira, altın gram fiyatı ise 117 lira seviyesinde.Altın fiyatları ABD'den açıklanan pozitif verilerin ardından yatırımcıların riskli varlıklara geri dönüş yapmasıyla beraber dün geriledi. Spot altının ons fiyatı yüzde 0.2 değer kaybederek 1,237.65 dolardan işlem görürken, dün yüzde 0.7 değer kazanmıştı.KAPALIÇARŞI ALTIN FİYATLARIİstanbul Kapalıçarşı'da 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı 116,75 lira, Cumhuriyet altınının satış fiyatı ise 780,00 lira oldu.Bu yıla en hızlı başlayan yatırım aracı altın oldu. 3 yıl yatırımcısına kaybettiren altın, Aralık ayında başladığı yükselişi bu yıl hızlandırdı. Peki altın fiyatları 3 yıllık kayıbın ardından nasıl yükselişe geçti? Altın fiyatları neden yükseliyor? Altın yorumlarını aşağıdaki playerdan izleyebilirsiniz.Analistler, bugün ABD'de açıklanacak ADP istihdam raporunun altın fiyatları üzerinde etkili olabileceğini belirterek, teknik olarak altının onsunda 1.210 doların destek, 1.250 - 1.255 dolar bandının ise önemli direnç seviyeleri olarak takip edileceğini kaydediyor. Altının gram fiyatında ise 116 seviyesinin izleneceğini dile getiren analistler, bu seviyenin altında kalınması durumunda düşüşün ivme kazanabileceğini, olası yükselişlerde ise 118 direncinin gündeme gelebileceğini tahmin ediyor.çarşambaAnalizciler, ABD'de üretimin azalacağına ve OPEC ile OPEC dışı üreticilerin birlikte kararlar alabileceğine ilişkin beklentilerin petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketleri destekleyen ana etkenler olduğunu ifade ediyor.günü 39 dolar sınırına yükselen Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlem gününde 39,47 dolara kadar yükseldikten sonra şu dakikalarda 39,11 dolar seviyelerinden işlem görüyor. Brent petrol son olarak 11 Aralık 2015 tarihinde 39,71 dolara kadar yükselmişti.Avrupa'da tarafında ise piyasalar bu hafta Avrupa Merkez Bankası (AMB) faiz kararı ve Euro Bölgesi büyüme verisini bekliyor. Analistler, 10 Mart’taki AMB toplantısında alınacak yeni önlemlere yönelik beklentilerin arttığını belirtiyor. Bugün İuro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni açıklanacak. Cuma günü Almanya'da DAX 30 endeksi yüzde 0,74, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,92 ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,13 prim yaptı.Amerika'da BÜYÜME HEDEFİ REVİZE EDİLDİAsya'da hafta sonu gerçekleşen Çin Ulusal Kongresi'nin yıllık toplantısında ülkenin büyüme hedefinin yüzde 7 civarından yüzde 6,5 - 7,0 aralığına düşürüldüğü kaydedildi. Çin'deki gelişmeler sonrasında Şanghay bileşik endeksi şu dakikalarda yüzde 0,32 yükseldi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi ise yüzde 0,61 düşüşle 16.911,32 puandan kapandı.Analizciler, bu hafta yurt içinde sanayi üretimi ve ödemeler dengesi verilerinin izleneceğini, yurt dışında ise AMB toplantısı ve ABD verilerinin takip edileceğini dile getiriyor.Teknik açıdan BIST 100 endeksinin 77.800 seviyesinin direnç konumunda olduğunu aktaran analistler, 76.300 ve 75.500 seviyelerinin destek olarak öne çıktığını vurguluyor.
- Sitemap - sitemap haqqinda xeberler about profiles about profiles sitemap Son Xeberler - Son Xəbərlər xeberler